Oordeelvrij waarnemen

Oordeelvrij waarnemen klinkt misschien eenvoudig, toch kan dit tegenvallen. Wie herkent het niet dat hij luistert, kijkt, ruikt, voelt en tegelijkertijd allerlei gedachten en interpretaties heeft over wat je hoort, ziet, ruikt en voelt? Mede dankzij mindfulness komt er meer zicht op ‘vrij’ waarnemen.

Oordeelvrij

Het lijkt wellicht een utopie, doch we kunnen vrij, open en/of oordeelvrij waarnemen. Voor deze verkenning wordt onder oordeelvrij waarnemen het volgende verstaan: het enkel waarnemen wat er is, zonder er ook maar iets van te vinden, iets aan te veranderen, of mee te doen. Wat zowel ondersteunend kan zijn voor de eigen waarneming van persoonlijke fenomenen, als voor de waarneming van anderen en of situaties. Zodat de kern van wat er is kan worden bereikt en niet zozeer bezig te zijn met het verkennen van symptomen.

Mindfulness

De beoefening van mindfulness besteedt de nodige aandacht aan enkel aanwezig zijn en observeren wat er is. Niet zozeer omdat je geen oordeel zou mogen hebben, maar vooral om te ontdekken wat het je oplevert als je eens geen oordeel of interpretatie hebt. En dat kan heel verrassend zijn, evenals een opening naar meer verdiepend leven.

Observeren

Oordeelvrij waarnemen kun je zien als een vorm van observeren, waarbij de observator zich eerst richt op zichzelf. Het op zichzelf richten bestaat onder meer uit het toestaan wat er is aan: gedachten, fysieke sensaties en/of emoties. Voorafgaand aan het toestaan, draagt de observator zorg voor zijn of haar ademhaling. Door zich te verbinden met de ademhaling en deze te volgen tot onderin de buik, komt de observator tot rust. Vanuit deze staat kan zorg worden gedragen voor gedachten, emoties en of sensaties die de ‘vrije’ observatie kunnen belemmeren. Vervolgens maakt de observator contact met het zintuig of de zintuigen waarmee hij observeert.

Buik adem zintuig

Door als het ware vanuit de buikademhaling te observeren via een gekozen zintuig en/of combinatie van zintuigen, wordt er enkel waargenomen wat er is. Dit enkel waarnemen is -‘zo vrij van oordeel als mogelijk is’- voor de observator, die uiteraard ook gewoon een mens is. De toegevoegde waarde van vrije observatie is dat het, zowel de observator als degene/datgene wat geobserveerd wordt, een veiligheid biedt om te laten zijn wat er is.

Wat er is

Wat er is, is bij mensenwerk een combinatie van onder andere emotie, gedachten, fysieke sensaties en gedrag. Door dit oordeelvrij te observeren en enkel nieuwsgierig te zijn naar de aard ervan, komt er ruimte voor iets nieuws. Nieuw in de zin van inzicht, behoefte, aanpassing en ruimte voor nieuw gedrag.

Ervaring

Hoewel het aardig is om hierover te schrijven, is het zinvoller om de eigen mogelijkheid tot oordeelvrij waarnemen te verkennen. Door de aandacht te richten op de ademhaling en daar een tijdje bij te blijven, kan zorg worden gedragen voor de eigen opkomende aandachtspunten. Door deze serieus te nemen en ervoor te zorgen, kan vervolgens in meer vrijheid geobserveerd worden. Deze vrijheid kan zich ontwikkelen, eerst wat meer naar onszelf; onze eigen dingen en vervolgens ook naar anderen

Resumé

Oordeelvrij waarnemen is een vaardigheid, doch deze vaardigheid vraagt enige mate van beoefening. Een training mindfulness of zen kan hierbij ook behulpzaam zijn. De kwaliteit van het aanvoelen dat je oordeelvrij wordt waargenomen is groot, omdat de ander zichzelf volledig gezien en gehoord voelt. Dit gezien en gehoord voelen, bij twee of meer met elkaar -over en weer- waarnemende mensen die oordeelvrij contact maken, kan een verdiepende beleving zijn.

Karel van Nimwegen is werkzaam als Psychosociaal therapeut (Gestalt, Somatic Experiencing) en Coach bij hartsupport.nl en loopbaansupport.nl. De artikelen, blogs brengen veelal een beperkte doch zinvol geachte en of uitdagende toelichting van bepaalde psychosociale onderwerpen onder de aandacht, waarbij therapie en/of coaching perspectief kan bieden. Feedback is welkom.

keywords: oordeelvrij, mindfulness, ademen, lichaam, buik, observeren, interpreteren